دریاچه گهر ملقب به نگین زاگرس یک دریاچه کوهستانی در ایران است که در میان رشتهکوه اشترانکوه در استان لرستان با ارتفاع ۲۳۵۰ متر از سطح دریا واقع شده است.
این دریاچه در منطقه حفاظت شده اشترانکوه دورود قرار دارد این دریاچه که به «نگین اشترانکوه» معروف است به سبب نداشتن راه ماشین رو تا حد زیادی از خرابی و آلودگی به دست انسان به دور ماندهاست. سالانه در حدود ۷۰٬۰۰۰ گردشگر اقدام به بازدید از این منطقه مینمایند.
گهر به احتمال زیاد در اثر وقوع زمین لرزهای بزرگ به وجود آمدهاست. این دریاچه بر روی گسل اصلی امروزی زاگرس قرار دارد. بنابراین احتمالاً در اثر جنبش گسل و رویداد یک زمین لغزش سنگ ریزش تشکیل شدهاست.
گهر شامل ۲ بخش به نامهای گهر بزرگ (کله گهر) و گهر کوچک (کره گهر) میباشد. دریاچه گهر بزرگ حدود ۱۷۰۰ متر درازا و ۴۰۰ تا ۸۰۰ متر پهنا و ۴ تا ۲۸ متر ژرفا دارد.
دسترسی به این دریاچه بوسیله خودرو از طریق شهر دورود امکانپذیر است که نزدیک ترین راه برای دسترسی به این دریاچه میباشد. راه شکافیهایی که اخیرا انجام شده، باعث دسترسی آسان به این دریاچه شده است.
ساحل این دریاچه به جز قسمت مدخل دریاچه (ضلع غربی) و قسمت مقابلاش (ضلع شرقی) که ساحلی ماسهای دارد و برای شنا مناسب است در سایر نقاط دارای ساحلی صخرهای است که برای شنا مناسب نیست. در قسمت پایین دریاچه، جنگلی انبوه وجود دارد که در شرف نابودی است.
در قسمت بالای آن نیز جنگلی انبوه وجود دارد که این جنگل هم در معرض خطر نابودی است. از قسمت بالا، جوی آبی به دریاچه میریزد که ادامه آن به دریاچهای دیگر منتهی میشود. با حدود ۴۰ دقیقه پیاده روی میشود به این دریاچه (گهر دوم یا گهر پایین) رسید.
عمق آن کم است و ماهیان کف دریاچه را با کمی دقت میشود به خوبی دید. جریان ورودی آب دریاچه ۱۰ فوت مکعب بر ثانیه و جریان خروجی آن حدود ۲۰ فوت مکعب بر ثانیه میباشد. علت افزایش حجم آب خروجی دریاچه وجود چشمههای در قسمت تحتانی آن است.
آب اصلی تامین کننده در یاچه از طریق رودخانه ورودی آن یعنی رودخانه تاپلهاست که دارای آبی بسیار خنک ورنگی شفاف و بلورین با بستری مملو از سنگ ریزه یا قلوه سنگ است که بدون افت و با کمی شتاب وارد دریاچه کوچک میشود و پس از طی مسافتی کوتاه وارد دریاچه گهر میشود.
ماههای تیر و مرداد بهترین زمان سفر به این دریاچهاست. یکی از درههای بسیار زیبا اطراف دریاچه گهر به دره نیگاه معروف است که پوشیده از شقایقهایرنگی و لاله واژگون است. منطقه حفاظت شده اشترانکوه در محدودهٔ شهرستانهای الیگودرز و دورود واقع شدهاست.
میزان بارش سالانه در منطقه گهر حدود۹۳۳ میلی متر است که بیشتر بصورت بارش برف میباشد در سالهای پر برف سطح دریاچه یخ میبندد.
در اطراف دریاچه گهر پوشیده از درختان بلوط، بید، بادام، پسته وحشی، گلابی وحشی، چنار، نارون، بلوط مازو، گردو، انجیر، زبان گنجشک، سیب، زالزالک، ارژن، کنار کهور، انار، گز، و موی وحشی میباشد. گلهای لاله واژگون، شقایق، زنبقو لاله وحشی تاج خروسی و اختر میباشند.
دریاچهٔ گهر زیستگاه مناسبی برای آبزیان و دیگر حیوانات وحشی است. منطقه حفاظت شده اشترانکوه با حیات وحش متنوع شامل حیواناتی است از قبیل بز، قوچ، آهو، کل، پلنگ، گرگ، گراز، خرس قهوهای،کفتار، روباه، شغال، خرگوش و انواع پرندگان مانند عقاب، کبک، شاهین، تیهو و آبزیان مانند مارماهی، لاک پشت، قورباغه و ماهی قزل آلای رنگین کمان و خال قرمز در این دریاچه زیست میکنند.
اغلب اروپائیان و سیاحان این دریاچه را به نام دریاچه ایران میشناسند که این شناخت حاصل معرفی یک زن انگلیسی بنام ایزابلالوسی بیشوپ است که در سال ۱۸۹۰ میلادی توانست مدت ۳ماه در این منطقه تحقیق کرده و هزار کیلومتر راهپیمایی کند ولی باتوجه به اسناد معتبر تاریخی اولین کسی که موفق به کشف دریاچه گهر شد یک زمین شناس اتریشی به نام (آ-رودلر) بود که در سال ۱۸۸۸ میلادی موفق شد نام خود را به عنوان کاشف دریاچه گهر در تاریخ ماندگار کند. وی در هنگام کشف این دریاچه از سمت الیگودرز حرکت کرده بود.
اولین و قدیمی ترین تصویر مستند تهیه شده از این دریاچه نیز در سال ۱۸۹۱ میلادی گرفته شدهاست که به یک سیاح فرانسوی بنام ژان ژاک دومرگان تعلق دارد.
از ویژگیهای «بالا دره گهر» وجود بیدستانهایی است که در ساحل شرقی دریاچه گهر بزرگ گستردهاست.
نکات مهم در سفر به دریاچه گهر:
1- بهترین فصل اواخر اردیبهشت ماه میباشد که البته شبهایش کمی سرد است.
2- تا اواسط خرداد ماهیگیری ممنوع است وپس ازآن اخذ مجوز ازمحیط بانی سمت غرب دریاچه الزامی است.
3- جهت اسکان سمت غرب دریاچه دارای نگهبان وبرق وسکوی چادرزدن میباشدوامنیت بهتری دارد.
4- دیدن ستاره هارادرآسمان گهرفراموش نکنیدچون بسیار زیبا هستند.
5- جهت حفظ زیبایی دریاچه حتی الامکان آشغالهای خودرابسوزانید.
6- از زیبایی طبیعت لذت ببرید ولی آن را تخریب نکنید.
آدرس: درود ، منطقه حفاظت شده اشترانکوه
